Przewodnik po trasie spacerowej po krakowskim Starym Mieście

Krakowskie Stare Miasto jest na tyle małe, że można je przejść na piechotę w jedno popołudnie, i na tyle stare, że od siedmiuset lat nie musiało zmieniać swojego układu. Tymi samymi ulicami przechodzili niegdyś królowie w drodze na koronację, a kupcy targowali się pod tymi samymi kamiennymi łukami, obok których przejdziesz dziś. Ten przewodnik zamienia tę historię w konkretną trasę – skąd zacząć, czym właściwie jest każdy zabytek i ile czasu poświęcić na każdy przystanek, a przy okazji podaje szybkie fakty, żeby nie trzeba było wpatrywać się w tabliczki, by wiedzieć, na co się patrzy.

Jak zaplanować spacer po krakowskim Starym Mieście

Cała dzielnica leży w obrębie Plant – pierścieniowatego parku założonego w miejscu dawnych murów miejskich. Dzięki temu Stare Miasto ma naturalną granicę widoczną na każdej mapie – wszystko, co warto zobaczyć, znajduje się wewnątrz tego zielonego pierścienia albo tuż za nim, na Wawelu.

• Założone w XIII wieku, na siatce ulic wytyczonej w 1257 roku, która od tamtej pory prawie się nie zmieniła
• Jeden z pierwszych dwunastu obiektów wpisanych na listę UNESCO w 1978 roku
• Przetrwało II wojnę światową niemal w całości nienaruszone, w przeciwieństwie do większości historycznych centrów w Polsce

Trasa opisana poniżej biegnie z północy na południe, od Bramy Floriańskiej po Wawel, śladem dawnego Traktu Królewskiego, którym polscy władcy jechali na koronację. To ten sam kształt, który miasto zachowuje od wieków, dlatego jest to najbardziej naturalny sposób, by przejść je dziś – samodzielnie albo z kierowcą, który opowie historię po drodze.

Trasa spacerowa, zabytek po zabytku

Brama Floriańska i Barbakan

Zacznij tam, gdzie zawsze zaczynała się ta trasa: przy północnym wejściu do miasta. Brama Floriańska to ostatnia z ośmiu pierwotnych bram Starego Miasta, jaka przetrwała do dziś, a stoi przy niej kaplica z ikoną, której mieszkańcy przypisują ocalenie miasta podczas XVII-wiecznego szwedzkiego oblężenia. Kawałek dalej wznosi się Barbakan – przypominająca kamienny bęben forteczna placówka, niegdyś połączona z bramą krytym przejściem.

• Bramę wzniesiono około 1300 roku, Barbakan dobudowano w 1499 jako dodatkowy pierścień obrony
• Barbakan to największa zachowana budowla tego typu w Europie
• Oba obiekty były częścią 3-kilometrowego muru z 47 basztami, z których dziś nie przetrwało niemal nic

Ulica Floriańska

Od bramy ulica Floriańska biegnie prosto jak strzała do Rynku Głównego. Dziś jest tętniąca życiem i pełna sklepów, ale wciąż pełni tę samą funkcję co zawsze – to właśnie tędy przez ponad 500 lat przechodziły procesje koronacyjne, na ostatnim odcinku Traktu Królewskiego.

Rynek Główny

Plac otwiera się od razu, w całej okazałości, u końca ulicy – warto zatrzymać się na chwilę, zanim ruszy się w stronę konkretnego zabytku.

• Wytyczony w 1257 roku, co czyni go jednym z najstarszych zaplanowanych rynków miejskich w Europie
• Mając około 200 na 200 metrów, wciąż jest jednym z największych średniowiecznych rynków na kontynencie
• Otaczające go kamienice kupieckie stoją, wielokrotnie przebudowywane, od XIV wieku

Sukiennice

Stojące pośrodku Rynku Sukiennice od ponad 600 lat pełnią funkcję krakowskiej hali targowej – dawniej sprzedawano tu sukno, przyprawy i towary sprowadzane ze Wschodu, dziś kupcy wciąż handlują pamiątkami w tych samych kramach.

• Zbudowane w XIV wieku, odbudowane w stylu renesansowym po pożarze w 1555 roku
• Parter: bursztyn, wyroby z drewna, wyroby skórzane
• Piętro: galeria malarstwa polskiego XIX wieku, prowadzona przez Muzeum Narodowe

Bazylika Mariacka

Na północno-wschodnim narożniku Rynku dwie niedopasowane wieże oznaczają Bazylikę Mariacką – niedopasowane celowo, jak głosi miejska legenda, po tym jak dwaj bracia budujący wieże zamienili to w rywalizację, która dla jednego z nich skończyła się tragicznie.

• Drewniany ołtarz w środku, wyrzeźbiony przez Wita Stwosza, ma 13 metrów wysokości i powstawał 12 lat (1477–1489)
• Co godzinę z wyższej wieży rozbrzmiewa hejnał, który urywa się w połowie dźwięku. Legenda wiąże to ze średniowiecznym strażnikiem trafionym strzałą w trakcie ostrzegania miasta, choć historycy zwykle traktują tę opowieść jako późniejszą ubarwioną wersję, a nie zapisane wydarzenie
• Wyższa wieża ma 81 metrów, niższa – 69

Wieża Ratuszowa

Kawałek od bazyliki stoi Wieża Ratuszowa – jedyny ocalały fragment dawnego krakowskiego ratusza, którego resztę rozebrano w latach 20. XIX wieku, by odsłonić więcej przestrzeni na Rynku.

• 110 kamiennych stopni na szczyt, skąd widać cały Rynek wzdłuż
• W piwnicy mieściło się kiedyś więzienie; miejska legenda umieszcza tam ducha bez głowy
• Wieża jest lekko przechylona od pionu – o około 55 centymetrów, jeśli ktoś chce sprawdzić

Ulica Grodzka i kościół św. Piotra i Pawła

Na południe od Rynku ulica Grodzka kontynuuje trasę zaczętą przez Floriańską, prowadząc Traktem Królewskim w stronę Wawelu. Jest tu spokojniej i bardziej kameralnie, a po drodze mija się pierwszy barokowy kościół Krakowa, którego fasadę zdobią figury dwunastu apostołów.

• Kościół wzniesiony w latach 1597–1619, częściowo wzorowany na rzymskim kościele Il Gesù
• Apostołowie na zewnątrz to XX-wieczne kopie – oryginały zniszczała krakowska pogoda przez wieki
• Wewnątrz, w godzinach otwarcia muzeum, wciąż wychyla się wahadło Foucaulta, dowodzące obrotu Ziemi

Wawel: zamek i katedra

Trasa kończy się tam, gdzie faktycznie zaczyna się polska historia – na wapiennym wzgórzu nad Wisłą, ufortyfikowanym już od IX wieku.

• Rezydencja królewska od XI wieku, aż stolica stopniowo przeniosła się do Warszawy około 1596 roku
• W katedrze spoczywają niemal wszyscy polscy władcy, a także narodowi poeci i bohaterowie
• Legenda umieszcza w jaskiniach pod wzgórzem legowisko smoka – stojący u podnóża brązowy pomnik smoka wciąż co kilka minut zionie ogniem

Planty (droga powrotna)

Jeśli wracasz na piechotę zamiast łapać komunikację, Planty to spokojniejsza droga niż powrót tą samą trasą. Park otacza całe Stare Miasto dokładnie tam, gdzie kiedyś stały mury miejskie – zielony pierścień w miejscu dawnego kamiennego.

Ile naprawdę zajmuje cała trasa

Przemierzona w szybkim tempie, bez przystanków, trasa zajmuje około 90 minut. W praktyce, uwzględniając Sukiennice, Bazylikę Mariacką i porządne zwiedzanie Wawelu, większość odwiedzających spędza bliżej 3–4 godzin. Rozpoczęcie przed 9:00 daje spokojniejszy Rynek i krótsze kolejki do najpopularniejszych miejsc.

Zabytki Starego Miasta warte małego objazdu

Dwa miejsca leżą tuż obok głównej trasy i warto po nie zboczyć. Collegium Maius, część Uniwersytetu Jagiellońskiego założonego w 1364 roku, to jeden z najstarszych budynków uniwersyteckich w Europie – pięć minut na zachód od Rynku. Bazylika Franciszkanów, kawałek na południowy zachód, warta jest wejścia choćby dla secesyjnych witraży. Żadne z tych miejsc nie wydłuży dnia o więcej niż 20–30 minut.

Zarezerwuj wycieczkę po tej trasie

Trasę opisaną powyżej w pełni da się przejść samodzielnie – jest bezpłatna, elastyczna, a nic nie zastąpi własnego tempa na 700-letnim rynku. Wiąże się to jednak z pokonaniem około 2 kilometrów pieszo, po kocich łbach, i samodzielnym składaniem historii z tabliczek po drodze. Jeśli wolisz odpuścić chodzenie – albo połączyć tę trasę z Kazimierzem lub dawnym gettem żydowskim tego samego dnia – Tatex Tour prowadzi prywatne wycieczki elektrycznym melekiem po tej samej trasie, z lokalnym kierowcą opowiadającym historię na każdym przystanku zamiast Ciebie szukającego jej samodzielnie. Każdy meleks zabiera tylko jedną grupę (nigdy nie łączymy obcych osób), a na pokładzie każdego działają głośniki z wielojęzycznym audioprzewodnikiem, więc komentarz trwa nawet między zabytkami. Nasz punkt odbioru znajduje się dokładnie na tej trasie: plac Wszystkich Świętych 11, na rogu ulic Grodzkiej i Dominikańskiej, tuż za kościołem św. Piotra i Pawła. Łatwo go znaleźć, czy to mijając go na piechotę, czy rezerwując wcześniej. Każdy meleks na każdej trasie ma na pokładzie głośniki z wielojęzycznym audioprzewodnikiem, więc nawet najkrótsza wycieczka po jednej dzielnicy ma tę samą jakość komentarza co dłuższe trasy łączone.

Najczęściej zadawane pytania